Akupunktur

0 26

BEŞ ELEMENTİN KURALLARI

Beş elementteki destekleme ve dizginleme fonksiyonları, daima karşılıklı etkileşim içindedir.Bu nedenle elementler birbirini tesirler ve dengelerler. Birebir vakitte, her bir elementin bir Yin bir de Yang cephesi vardır, biribirini dengeleyen pozisyondadırlar. Şayet Yang artarsa Yin azalır, Yang azalırsa da Yin artar. Bu durum, her bir element içindeki zıtlığın istikrarı ve tamamlayıcısıdır:

Ağaç Ateş Toprak Metal Su

Yin – Yang Yin – Yang Yin – Yang Yin – Yang Yin – Yang

Bu değişim eğilimi, her bir element içinde ve ortasındaki etkileşimlerle çeşitli seviyelerde seyreder. Bu da bize Beş Element ortasında Yin-Yang’a dayalı bağlantı ağını tanıma fırsatı verir. Yin-Yang’a dayalı bu düzenlemedeki destekleme döngüsünde, bir elementin Yang’ının öteki elementin Yang’ını desteklediğini; bir elementin Yin’inin de öbür elementin Yin’ini desteklediğini görürüz. Dizginleme ( denetim ) döngüsünde ise; bir elementin Yang’ının kendi Yin’ini denetim ettiği üzere, bir öbür elementin Yin’ini de denetim ettiğini; birebir biçimde bir elementin Yin’inin kendi Yang’ını denetim ettiği üzere, bir başka elementin Yang’ını da denetim ederek, bu yolla Beş Element sisteminin birbirini dengelediğini görürüz. Bu istikrar yalnızca tek istikametli değil, çift taraflıdır. Kısaca, Yin artarsa Yang azalacak, Yang artarsa Yin azalacaktır.Ağaç elementinin Yin’i, Su elementinin Yin’i tarafından desteklenir ve o da Ateş elementinin Yin’ini dayanaklar. Ağaç elementinin Yin’i sırasıyla, Ağaç elementinin Yang’ı ve Metal elementinin Yang’ı tarafından denetim edilerek istikrarda tutulur.Sistemin bütün kısımlarında hassas, kırılgan bir istikrar kelam mevzusudur. Lakin sistem içindeki rastgele bir yerde uyumsuzluk ya da dengesizlik ortaya çıkarsa, birçok dengesizlik ve dönüşüm anormalliği görülebilir.

Açıklamaya çalıştığımız üzere, Ağaç elementinin Yin’i, direkt doğruya Ateş ve Su elementlerinin Yin’i , Ağaç elementinin Yang’ı ve Metal elementinin Yang’ı ile alaka içerisindedir. Böylelikle, Ağaç elementinin Yin’indeki rastgele bir dengesizlik durumu, bunların rastgele birini yahut hepsini direkt doğruya etkileyebilir. Ağaç elementinin Yin’inin, bunlardan hangisini etkileyeceğini, bunlardan rastgele birisinin nispî istikrar seviyesi belirler. Sistemin rastgele biryerinde, öbür kesimlerine kıyasla görece bir Yin aşırılığı yahut Yang aşırılığı üzere bir durumun oluşması, ileride dengesizliğe yol açacaktır. Bu türlü bir dengesizliğin oluşması durumundaysa, sonrasıda gelişen Ağaç Yin’inin dengesizliği, desteklemenin aksi istikametinde Su elementinin Yin’ini, destekleme istikametinde Ateş elementinin Yin’ini, yeniden kendi elementinin Yang’ını ve dizginleme istikametinde Metal elementinin Yang’ını etkileyebilir. Bu etkileme yoluyla, izafî istikrar seviyesi öbür elementlerin istikrarına bağlı olan bu elementlerden rastgele birisinin ya da hepsinin istikrarı bozulabilecektir.

Bu dönüşüm oluştuğunda, bize bir şeylerin olağan seyrinde gitmediğini düşündüren belirtiler ortaya çıkabilir; ya da rastgele bir belirti göstermeksizin gelişebilir. Örneğin, Ağaç elementinin Yin’i , Ağaç elementinin Yang’ını tesirler ise, bu zıt olmayan bir istikamettir, sonra güç Toprak elementinin Yin’ine geçebilir, Toprak Yin’nin dengesizlik belirtilerine sebep olabilir. Yeniden, bu tablonun ortaya çıkması, Toprak Yin’inin izafî istikrar durumuna bağlıdır. Şayet Ağaç elementinin Yin’inde bir aşırılık varsa, bu Ağaç elementi Yang’ında yetersizlik oluşturabilir. Ağaç elementinin Yang’ında bir ölçü aşırılık halinde ise, karşıt tesire maruz kalması kelam konusu olmadığından; daha doğrusu, artık Ağaç elementinin Yang’ının izafi yetersizliği Toprak elementinin Yin’ine geçebilecektir. Toprak elementi Yin’inin hafif yetersizliği halinde ise, belirtiler görülmeyebilecektir. Dengesizlik nöbetleşe Toprak Yang’ına geçecektir. Toprak elementi Yin’i olağan ya da hafif yetersizse, o vakit Ağaç elementi Yang’ının görece yetersizliği halinden olumsuz etkilenebilecektir.

Beş element kuramını, insan bedeninin yapı ve işleyişine uyarlayabiliriz. Bu yolla, beş element sistemiyle değerlendirdiğimiz tanısal işaretler, insan bedeninin güç akışının fotoğrafını tam olarak çıkarmamıza yardımcı olabilir.

Bu kuramsal fikrin, Beş Element Akupunkturu uygulamasının anlaşılmasına katkısı tamdır. Uygun uygulayıcıların çalışmalarıyla farkına vardıkları bir bakış açısıdır. Böylelikle onlar, esirgeyici tıp alanında akupunkturun tesirli olduğunu bizlere sunmuşlardır. Hastaya tanısal yaklaşımda, varolan kuşkularımızı gidermek için kuramsal olmaktan öte bir mana taşıyan; belirti , bulgu, dönüşüm ve benzerlikleri hatırlamamız değerlidir.Bunlar sıklıkla, ağrı, acı ve endişenin kaynağıdırlar ve Uzakdoğu tıbbının yardımıyla tedavi edilirler.

Hastalığın Kaynağı

Geleneksel Çin Tıbbı hastalığı, beşerdeki bir güç dengesizliği olarak kabul eder. Bu dengesizlik durumu; aşırılığın ve yetersizliğin çeşitli biçimlerini içerir. Örneğin, Li She Zhen’ın “ Sağlık Nasıl Korunur?” isimli kitabında, hareketin ehemmiyeti ve sakinliğin tehlikesine dikkat çekilir:

“ Deredeki su dirimseldir, birebir vakitte su hareketsiz değildir, menteşe

yaşlanmaz, kapı hala kullanılmaktadır, zira onlar hareket halindedirler.

Hal ve güç ( Qi ) ortasındaki bağ de birebirdir. Biçim hareket etmezse vital

öz ( Jing ) akmaz. Şayet vital öz akmaz ise, ömür gücü ( Qi ) de

dinginleşir. Dinginleşme başta olursa, bir tümöre benzeri oluşuma dönüşür

yahut bir yer işgal eden rüzgar haline gelir.Durgunlaşma kulakta ise, işitme

kaybına yol açacaktır. ”

Yeniden M.S. 82 – 83 lerde yazılan Lung Hun isimli kaynakta: “ Hastalık, düzensizlik ve karışıklığa misal. Vital öz ( Jing ) ve ruh karmakarışık olmuş, nizamları bozulmuştur. ” Hai Nan Zu isimli kaynakta tamamlayıcı bir bakış açısı görülür. “ Hareketi imkanlı kılan, rastgele bir karışıklık olmadan geçilmesidir. ” Bu heyecanlandıran tabir, tıpkı kaynaktan aldığımız aşağıdaki metni anlamamızı kolaylaştırır ve ufkumuzu genişletir:

“ Şayet vital öz ( Jing ) ve ruh ( Shen ) yükselirse{gelişir, genişler}yaşam

gücü ( Qi ) dağılamaz. Bu gerçektir ve kuraldır. Kural, düzgünlük

manasındadır; düzgünlük ise, rastgele bir karışıklık olmadan geçmektir.

Direkt geçmek, ruhu ( Shen ) kastetmektedir. Ruh ( Shen )ise, müthiş

konsantrasyonla çabaladığımızda onu görebileceğimiz manasına gelir. İnsan

onu görebilir. Harikulade konsantre olup dinlemeyi denediğinde, onu

işitebilirsiniz. Dayanılmaz bir efor ve odaklanmayla bir şey yapmak ya da olmak

istediğinizde, onu yapabilir ya da olabilirsiniz. Bu yüzden hüzün ve

tedirginlik içeri giremez. Hayat gücü ( Qi ) de ziyan vermez.”

Bizim hoşlanmadığımız ve dinmesini istek ettiğimiz hastalık belirtileri, gücün değişimleridir. Gerçekte bunlar, bizi biz yapan ruh (shen ) ve zihnimizi oluşturan, gücün hareketleridir. Bu nedenle,tanı ve sağaltım sürecinde, Beş Element sisteminin işaret ettiği eğilim ve kurallar, güç değişiminde ve güç istikrarının yine kurulmasında bize yol gösterir. Hastalık, bu bağlardaki dengesizliğin bir sonucudur.

Eski Klasik Çin Tıbbı kaynaklarında; sağlık ve hastalığın, bizim ellerimizde olduğu tabir edilir. Taoculuğun kurucusu diye kabul edilen bilge Lao Ze’nın öğrencisi, İ.Ö. 350 ile 280 yılları ortasında yaşamış, Çinli filozof Chuang Zu’nun kitabından alınan aşağıdaki pasajda da göreceğimiz üzere; hakikat nefes almak, kurallara uygun yiyip içmek, bize sağlık ve güç verecek, istikrarlı bir hayat sunacaktır.

“ Saf konsantrasyon halinde, sakin, dingin ve hareketsiz, çevrenizdeki

şeylere aldırmadan, zihninizi sakin bir durumda tutun. Hareket

ettiğinizde, Göğün kurallarına nazaran hareket edin; bunlar ruhu ( Shen )

geliştirmenin yollarıdır.”

Eğer, vital öz ( Jıng ) ve ruh ( Shen ) tam ise, böylelikle hayat gücü ( Qi ) dağılmaz, sonrasında hisler ( emosyonlar ) ve patojen güçler bedene ziyan veremezler. Hai Nan Zu ve Chuang Zu’dan yapılan alıntıların her ikisinin de, meditasyonu ima ettiği görülecektir. Klâsik çin Tıbbının değerli yapıtlarında, bizim vital öz ( Jıng ), ruh ( Shen ) ve başka ömür güçlerimizi istikrarda tutabilmemiz, Beş Elementin güçlerini dengelemede epey kıymetlidir.

Temel Uygunluklar

Beş Element kuramı, elementlerin birbirini oluşturduğunu söyler: Ateş Toprak’ı, Toprak Metal’i, Metal Su’yu, Su Ağaç’ı, Ağaç Ateş’i oluşturur. Ancak, elementler birebir vakitte birbirini denetim de ederler: Ateş Metal’i, Metal Ağaç’ı, Ağaç Toprak’ı, Toprak Su’yu, Su Ateş’i denetim eder. Yaratıcı çevrimde, Ana-Oğul kuralı vardır. Yaratıcı element Ana, yaratılan ise Oğul’dur.

Elementlerin organlarla alakasında olduğu üzere, bedenin değişik kısımları da, Yin ve Yang ile ilişkilendirilebilir. Bedenin üst kısmında yer alan kanallar daha çok Yang olarak düşünülür. Bacaklarda yer alan kanallar ise, başkalarına nazaran Yin olarak dikkate alınır. Perikard ve Üçlü Isıtıcı kanalları, Ateş elementine ilişkin olarak kabul edilir. Beş yönetilen, organların neyi yönettiğini gösterir. Organ uyumluluklarında göreceğimiz üzere, organların açıldığı yer ( ağzı, penceresi ), birçok defa klinikte faydalıdır. Örneğin; göz rahatsızlıkları, Karaciğerin tedavisiyle düzeltilebilir. Aşağıda yer alan iki açıklık İki Yin; anal ve üretral açıklıktır.

Duyular, renkler ve hislerin organlarla ilintileri, Nan Jing ve Ling Shu’dan derlenmiştir. Bunlar, direkt ve basitçe anlaşılabilir. Vital öz ( Jıng ) ya da ruhun ( Shen ) benzerliklerine gelince; çeşitli manaları olan bu güçleri tanımlamada, Çince farklı karakterler kullanarak ayırt ederken, lisanımızın zayıflığı nedeniyle biz, sadece “ ruh ”olarak çevirebiliyoruz. Po karakteri, ruhu ima etmek için kullanılan genel bir tabirdir. Karaciğerde saklanan bu ruh, başıboş gezen bir ruh ( Hun ) olup, Hristiyan niyetindeki; öldükten sonra bedeni terk eden ruhun benzeridir. Akciğerlerde saklanan ruh ( Po ) ise, vücudun ruhudur, ve bedenin maddi bir kesimini ima eder; öldükten sonra Toprağa geri dönen ruh olan kemiktir. Po karakterinin manası, “ beyaz ruh ” olup, fizikî vücudun beyaz olan iskeletini ima eder. Shen karakteri de, ruhun bir diğer biçimi olup, Yang’a nazaran Yin olan vital öz ( Jing ) ile ilintilidir. Onların hepsi de birbirine bağlıdır ve birbirinin oluşumuna yardım ederler. Hun ve Po, Shen’ın Yin ve Yang yüzleri olarak görülebilir.

Tanısal Uygunluklar

Kaynak:Doktor Sitesi

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.